DOKTORUMNEDİO? SAĞLIK HAKKINDA HERŞEY…
Tıp dilinde dispne olarak adlandırılan nefes darlığı kişinin nefes almakta zorluk çekmesi ve bu rahatsızlığına karşı verdiği reaksiyonları kapsar.Nefes darlığının bir çok nedeni olabilir. Aşağıda insan sağlığı açısından önemli 16 nefes darlığı nedenini bulabilirsiniz.
Solunum Sistemine Bağlı Nedenler:
1-Astım:
Astım, nefes darlığı ile acil servise başvurma şikayetlerinin en yaygın nedenlerinden biridir. Nüfusun yaklaşık % 5’ini etkileyen bir hastalıktır.
Astım, hava yollarının daraldığı, şiştiği ve ekstra mukus ürettiği bir durumdur. Bu durum, nefes darlığı, hırıltı, göğüste ağırlık hissi ve öksürük ile karakterizedir. Alerjiye bağlı astım, polen, sporlar, toz akarları ve hayvan tüyü gibi hava yoluyla taşınan maddeler tarafından tetiklenir. Sulu göz ve burun akıntısı gibi diğer alerjik belirtiler yaygındır. Egzersiz kaynaklı astım genellikle egzersizle provoke edilir ve hava soğuk ve kuru olduğunda daha kötüleşir.
2-Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH):
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı veya KOAH, hava akımı tıkanmasına neden olarak nefes darlığı, öksürük, mukus (balgam) üretimi ve hırıltılı solunuma yol açan bir hastalık grubunu belirtir. Amfizem, kronik bronşit ve bazı durumlarda astımı içerir.
Sigara, KOAH gelişiminin ve ilerlemesinin en önde gelen nedenidir. Genetik faktörler, hava kirleticilerine maruz kalma ve solunum yolu enfeksiyonları da hastalığın gelişmesinde rol oynar.
Amfizem ve kronik bronşit, KOAH’da görülen en yaygın iki durumdur.Kronik bronşit, bronş tüplerinin iltihaplanması, nefes darlığı, öksürük ve mukus üretimi ile sonuçlanır. Amfizem, akciğerlerin en küçük hava geçişlerinin, alveollerin (hava kesecikleri) yok edildiği bir durumdur. Dolayısıyla, kan ile akciğerler arasındaki oksijen ve karbon dioksit değişimi bozulmaktadır. Hava alveollerde sıkıştığında akciğerlerin şişmesine neden olmaktadır.
3- İnterstisyel Akciğer Hastalığı (İAH):
İnterstisyel akciğer hastalığı (İDK) terimi, farklı bir hastalık varlığı yerine akciğer hastalıklarının geniş bir kategorisini belirtir. Farklı nedenleri olan çeşitli hastalıkları içerir.
Bu bozukluklar, klinik belirtileri, radyografik bulguları ve fizyolojik özelliklerinde benzerlikler nedeniyle aynı isim altında gruplandırılmıştır.
İAH’nı karakterize eden anormallikler, akciğer interstisyumunu (kılcal damarlar ile alveolar boşluk arasındaki alan) alveoler boşluklardan veya havayollarından daha büyük bir oranda etkiler. İnterstitiyum, alveoller ve kılcal damarlar arasındaki hassas ilişkiyi destekleyerek etkin bir gaz alışverişine izin veren yapıdır.
Akciğerler başlangıçta dış bir etkene maruz kalma (örn., Asbest, ilaçlar, küflü saman), altta yatan bir otoimmün hastalık (örn., Romatoid artrit) veya bilinmeyen bazı ajanlar (idiyopatik pulmoner fibroz) ile zarar görebilir.Ortaya çıkan inflamatuvar tepki akciğerlerde onarım sürecini tetikler. Maruziyet devam ederse veya onarım işlemi tam değilse, akciğerlerde kalıcı hasar görülebilir. Artmış interstisyel doku tipik olarak normal kılcal damarların, alveollerin ve normal interstitiyumun yerine geçer. İAH’da akciğer fonksiyonu ciddi şekilde azalabilir. Gaz alışverişi bozulmuştur. Nefes darlığı ve öksürük, hastaların tıbbi yardım istemelerinin en yaygın sebepleridir. İAH örnekleri, aşırı duyarlılık pnömonisi, sarkoidoz, idiyopatik pulmoner fibroz ve pnömonidir. Tedavi altta yatan hastalığa bağlıdır ve immünosüpresif ilaçlar kullanılabilir. Hastalığa neden olan durumlardan uzaklaşmak gereklidir.
4-Pulmoner emboli:
Pulmoner emboli akciğerlerdeki pulmoner arterlerde görülen tıkanıklıktır. Buna, alt ekstremitelerden gelen kan pıhtılarının akciğerlere ulaşması neden olur. Çoğu vakada, derin ven trombozu (DVT) olarak adlandırılan bacağın derin damarlarındaki kan pıhtısı, pulmoner embolinin altta yatan nedenidir.Tek bir bacak, ayak bileği veya ayağın ağrılı olarak şişmesi DVT şüphesini yükseltmelidir.
DVT için birkaç risk faktörü vardır. Bunların arasında kalıtsal kan pıhtılaşma bozuklukları, uzun süre yatak istirahati, yaralanma veya ameliyat, gebelik, doğum kontrol hapları, sigara ve bazı kanser türleri bulunmaktadır.
Pulmoner emboli için en yaygın semptomlar nefes darlığı, öksürük ve solunumla kötüleşen göğüs ağrısıdır (plevra ağrısı).
5-Pnömotoraks:
Pnömotoraks hava plevral kese içinde( yani akciğerin dışıyla göğüs duvarının iç tarafında) biriktiğinde oluşur. Göğüs yaralanması olması durumunda hava akciğerden veya vücudun dışından gelebilir. Büyük bir pnömotoraks akciğerini sıkıştırabilir, bu da çökmesine neden olur. Akciğerlerden gelen hava sızıntılarından kaynaklanan pnömotoraks, akciğer rahatsızlığı olanlarda daha sık görülse de, tamamen sağlıklı bireylerde de (spontan pnömotoraks) ortaya çıkabilir.
6-Pulmoner hipertansiyon:
Pulmoner hipertansiyon, pulmoner arterlerde artmış basıncın (hipertansiyon) neden olduğu bir hastalıktır.Pulmoner hipertansiyon, her yaştan insanı etkileyebilen fakat nadir görülen bir durumdur. Bununla birlikte, altta yatan bir kalp veya akciğer hastalığı olan kişilerde daha sık görülür. Pulmoner hipertansiyonun ana belirtileri nefes darlığı, yorgunluk, baş dönmesi, çarpıntı ve bacaklarda ödemdir.
7-Pnömoni:
Pnömoni hastalarında sıklıkla nefes darlığı hissedilir. 65 yaşın üzerindeki hastalarda çoğunlukla birincil belirtidir.
Pnömonili hastalarda tipik olarak ateş ve öksürük vardır. Bazı vakalarda göğüs ağrısı da görülebilir.
8-Akciğer kanseri:
Akciğer kanseri olan birçok hasta nefes darlığı çeker. Bu durum tümörün kendisine veya altta yatan başka bir akciğer veya kalp hastalığına bağlı olabilir.
Akciğer kanseri ile ilişkili diğer semptomlar öksürük, göğüs ağrısı ve hemoptizidir(öksürme ile kan gelmesi).
Kardiyovazküler sisteme bağlı nedenler:
9-Akut Koroner Sendrom:
Akut koroner sendrom terimi, kalp kasına kan akışında ani bir azalma ile bağlantılı çeşitli durumları kapsar. Akut koronoer sendromlu hastalar tipik olarak göğüste basınç, dolgunluk veya sıkışma hissederler. Bazen sırt, boyun, çene, omuz ve kollara, özellikle de sol kola yayılabilen bir ağrı var. Birçok hasta nefes darlığından yakınır ve bazı vakalarda nefes darlığı tek şikayettir.
10-Anjina pektoris:
Anjina pektoris veya angina terimi göğüs ağrısı veya rahatsızlığını tanımlamak için kullanılır, genellikle göğüste bir baskı veya sıkışma hissi mevcuttur. Ağrı, omuz, kol, boyun, çene veya omuzların arasından sırt bölgesine yayılabilir. Genellikle, hasta nefes darlığı çeker ve bazen tek belirti budur.
Angina pektoris bir hastalık değildir. Bu, genellikle koroner arterdeki yetersiz kan akışının neden olduğu, kalp kasının bir bölgesine oksijen açısından zengin kan tedarik edilmemesine neden olan bir semptomdur. Dolayısıyla, çoğu vakada, anjina altta yatan koroner arter hastalığını yansıtır.
Genellikle anjinalı bir hasta istirahat halindeyken herhangi bir semptom yaşamayacaktır. Bununla birlikte, egzersiz sırasında, kalp kasının oksijen talepleri artar. Koroner arterde kan akışı sınırlıysa, genellikle bir aterosklerotik plak nedeniyle angina ortaya çıkar. Hasta egzersiz yapmayı bırakırsa, oksijen yeterli olacak ve angina geçecektir.
11-Kalp yetmezliği:
Kalp yetmezliği kalp kası zayıfladığında oluşur ve vücudun ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli kan ve oksijen pompalanamaz. Egzersiz sırasında nefes darlığı kalp yetmezliğinde sıklıkla görülen bir semptomdur.
Kalp yetmezliğinin 11 belirtisi
12-Kalp kapak hastalığı:
Kalp kapak hastalığı nefes darlığına neden olabilir. Bu tür bir nefes darlığı özellikle yaşlılar arasında yaygındır. Dispneye neden olan en yaygın kapak hastalıkları aort kapak darlığı ve mitral kapak yetmezliktir.
13-Aritmi:
Düzensiz veya anormal kalp ritmi, dispneye neden olabilir . Örnek olarak atriyal fibrilasyon ve atriyal flutter , ventriküler taşikardi ve ikinci ve üçüncü derece kalp bloğu verilebilir. Bu aritmiler genellikle koroner arter hastalığı, kardiyomiyopati veya kalp yetmezliği gibi temel kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili olabilir.
Aritmi nedir? Neden olur? Tedavi yöntemleri nelerdir?
Diğer nedenler:
14-Anemi:
Anemi (kansızlık) egzersize bağlı nefes darlığı, yorgunluk, güçsüzlük ve çarpıntı ile kendini gösterebilir.
15-Obezite:
Obezite, akciğerlerin normal olarak genişlemesine engel olabilir ve dolayısıyla nefes darlığına yol açabilir.
16-Anksiyete:
Anksiyeteli hastalar sıklıkla nefes darlığı çekerler.
