DEMANS NEDİR?

 1906 yılında Auguste Deter adında 50 yaşlarındaki bir kadında demans yani bunamanın bir şekli olan Alzheimer hastalığı tanısı konan ilk hastadır.

Alzheimer hastalığını tanımlayan doktor nöroanatomist ve psikiyatrist olan Alois Alzheimer’dır.

Alzheimer hastalığı ile ilgili detaylı bilgi almak için aşağıdaki yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Alzheimer nedir?

Alzheimer hastalığının erken belirtileri nelerdir?

 

Demans, dikkat, bellek, dil, mantıksal akıl yürütme ve sosyal veya mesleki işlevselliğin bozulmasına neden olan bir sendromdur.

Demans, bir enfeksiyon, altta yatan hastalık veya ilaçların yan etkilerinden kaynaklanan geçici kafa karışıklığı veya unutkanlık değildir. Demans tipik olarak zamanla kötüleşir.

Demans, zihinsel kabiliyette günlük yaşamı etkileyecek kadar şiddetli bir düşüş için genel bir terimdir.

Demans spesifik bir hastalık değildir, Alzheimer hastalığı, vasküler demans, frontotemporal demans ve diğer bozukluklar gibi birçok farklı özelliği karakterize eden geniş bir terimdir.

Demans tipleri nelerdir?

Demans, etkilenen beynin alanı, ilerleyici olup olmadığı veya başka bir bozukluktan mı kaynaklandığına (birincil veya ikincil) bağlı olarak sınıflandırılır.

1-Kortikal Demans:

Kortikal demans; serebral kortekste, beynin dış tabakasındaki problemlerden dolayı ortaya çıkar.

Bu tip demans, bellekte ve dilde önemli bir rol oynar ve kortikal demanslı kişiler genellikle ciddi hafıza kayıplarına sahiptir ve kelimeleri hatırlayamaz veya dili anlayamazlar.

Creutzfeldt-Jakob ve Alzheimer hastalığı iki tip kortikal demanstır.

2-Subkortikal Demans:

Subkortikal demanslar, korteksin altındaki beyindeki problemler nedeniyle ortaya çıkar.

Aktiviteyi başlatma ve düşünme hızı genellikle subkortikal demanslardan etkilenir.

Unutkanlık ve dil problemleri tipik olarak subkortikal demanslarda gelişmez.

Parkinson hastalığı, Huntington hastalığı ve HIV bu tip demansa neden olabilir.

3-İlerleyici Demans:

İlerleyici demanslar zamanla daha kötüleşir ve hastalar sonunda yeteneklerinin çoğunu kaybederler.

Alzheimer hastalığı, Lewy cisim demansı, vasküler demans ve frontotemporal demans, ilerleyici demans tipidir.

4-Birincil(primer) demans:

Primer demans hastaları sadece demans semptomları gösterir. Alzheimer hastalığı, tüm bunama vakalarının % 50-70’ini oluşturan birincil demans formudur.

5- İkincil Demans: 

İkincil tip bunama, önceden var olan bir akıl hastalığına bağlı olarak gelişen bir demans şeklidir.

Beyin enfeksiyonları, progresif supranükleer felç ve multipl skleroz, sekonder demansların oluşmasına neden olabilen durumların örnekleridir.

Diğer demans türlerinden farklı olarak birçok ikincil demans türü durdurulabilir veya tersine çevrilebilir.

Demans belirtileri nelerdir?

Demans belirtileri nedene bağlı olarak değişir, ancak ortak belirtiler ve semptomlar şunlardır:

Bilişsel değişiklikler

♦Genellikle bir eş veya başka biri tarafından fark edilen hafıza kaybı

♦İletişim kurma veya kelime bulmakta zorluk

♦Muhakeme veya problem çözmede zorlanma

♦Karmaşık görevleri yapma zorluğu

♦Planlama ve organize etme zorluğu

♦Koordinasyon ve motor fonksiyonlarla ilgili zorluk

♦Kafa karışıklığı ve oryantasyon bozukluğu

Psikolojik değişiklikler

♦Kişilik değişiklikleri

♦Depresyon

♦Kaygı

♦Uygunsuz davranışlar

♦Paranoya

♦Ajitasyon

♦Halüsinasyonlar

Demans tanısı nasıl konur?

Demans tanısı uzman doktorlar tarafından konulur.

Bunlar bir psikiyatrist ( bir akıl ve ruh sağlığı uzmanı) , bir geriatrist -(yaşlı insanların fiziksel sağlığı konusunda uzmanlaşmış bir doktor) veya bir nörolog (sinir sistemi hastalıkları üzerinde uzman doktor) olabilir.

Demans tanısını koymak için tek bir test yoktur. Doktorlar dikkatli bir tıbbi öykü, fizik muayene, laboratuvar testleri ve düşünme, karakter değişikliklerini değerlendirerek Alzheimer ve diğer demans tiplerini teşhis eder.

Ancak, demansın tam tipini belirlemek daha zordur çünkü farklı demansların semptomları ve beyin değişiklikleri üst üste binebilir. Bazı durumlarda, bir doktor “demans” tanısı koyabilir fakat bir tip belirtmeyebilir.

Bunun dışında kişinin semptomlarının diğer olası nedenlerini dışlamak için fiziksel muayene ve testler (örneğin, kan testleri ve beyin tarama testleri) yapılır.

Bunun dışında zihinsel (mental) tarama testleri yapılır.

Mental durum testi hafızayı, basit problemleri ve diğer düşünme becerilerini değerlendirir.

Bu tür testler kişinin;

Semptomların farkında olup olmadığı.

Tarihi, zamanı ve nerede olduğunu bilip bilmediği

Kısa bir kelime listesini hatırlayıp hatırlamadığı,  talimatları takip edebilip edemediği ve basit hesaplamalar yapabilip yapamadığı hakkında bilgi verir.

Mini-Mental State Exam (MMSE):

MMSE sırasında, bir sağlık uzmanı bir hastadan günlük zihinsel becerilerini test etmek için tasarlanmış bir dizi soru sormaktadır.

Maksimum MMSE puanı 30 puandır.

20 ile 24 arasında bir skor hafif demansı düşündürür, 13 ila 20 orta demansı düşündürür ve 12’den az şiddetli demansı gösterir.

Ortalama olarak, Alzheimer’lı bir kişinin MMSE puanı her yıl yaklaşık iki ila dört puan düşmektedir.

Beynin MR veya tomografi ile yapısal olarak görüntülenmesi:

Bu testler öncelikle Alzheimer’e benzer semptomlara neden olabilecek ancak farklı tedavi gerektiren diğer durumları dışlamak için kullanılır.

Yapısal görüntüleme tümörleri, inme durumunu, ciddi kafa travması hasarını veya beyindeki sıvı birikimini açığa çıkarabilir.

Genetik testler:

Bir kişinin Alzheimer hastalığı için genetik risk taşıyıp taşımadığının anlaşılabilmesi için iki gen kategorisi araştırılır:

Risk genleri :

Risk genleri bir hastalık geliştirme olasılığını artırır, ancak mutlaka hastalık gelişeceği anlamına gelmez. Araştırmacılar Alzheimer riskini artıran birkaç gen bulmuşlardır.

APOE-e4 tanımlanan ilk risk geni ve risk üzerinde en güçlü etkisi olan gendir.

APOE-e4, APOE geninin üç yaygın formundan biridir; diğerleri APOE-e2 ve APOE-e3’tür.

Alzheimer hastalığı ile ilgili diğer yazılarımızı aşağıda bulabilirsiniz.

Alzheimer riskini azaltmanın kanıtlanmış 10 yolu

Alzheimer hakkında bilmedikleriniz

Alzheimer proteini bir virüs gibi yayılabilir

Alzheimer hastalığını önlemek için ne yapabilirsiniz?

Bunu da Okuyun

SMA HASTALIĞI NEDİR? NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Spinal musküler atrofi (SMA), sinir sisteminin istemli kas hareketlerini kontrol eden kısmını etkileyen genetik bir ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.